CHƯƠNG 11

CON LẮC

 

chuong 11.0

 

Sự thay đổi là thật. Điều duy nhất bạn có thể dự đoán chính xác là thế giới ngày mai sẽ khác so với thế giới của ngày hôm nay. Các tiêu đề tin tức trên báo chí sẽ chỉ đăng tải những con thiên nga đen – “Động đất vừa diễn ra trên đảo” hay “Cuộc chiến làm hàng ngàn người thiệt mạng” – nhưng chúng không thể ghi lại hàng tỉ những thay đổi nhỏ đã tạo ra những sự kiện lớn ấy, những hiệu ứng bươm bướm. Từ giây phút này tới giây phút kế tiếp, thế giới của chúng ta đã thay đổi mạnh mẽ đến mức hoàn toàn có thể chắc chắn mà nói rằng không có hai khoảnh khắc nào trong toàn bộ lịch sử của vũ trụ chúng ta lại giống hệt như nhau.  

Mỗi một sự thay đổi nhỏ đều tái định hình mọi khoảnh khắc trong cuộc đời chưa được biết đến của chúng ta. Không có sự thay đổi nào là tầm thường cả. Một cú ngoặt trái chỉ sớm một giây cũng có thể cứu cả cuộc đời bạn, và quyết định bay sang phải của một con muỗi nhỏ tí hin cũng có thể khiến bạn lìa đời.

 

Đa Vũ Trụ

 

Để giúp bạn hiểu được sự quan trọng của mỗi thay đổi nhỏ bé, chúng ta hãy đến với khía cạnh kỳ lạ của khoa học. Hãy thử tưởng tượng rằng các hiệu ứng bươm bướm có thể gây ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với việc làm thay đổi hành trình của bạn. Cứ xem như mỗi một hiệu ứng đều có thể tạo ra cả một vũ trụ mới! Trong vài thập kỷ qua, các nhà khoa học đã ủng hộ chính xác điều đó trong một học thuyết được gọi là đa vũ trụ. Bạn mỉm cười với một người lạ – một vũ trụ mới. Bạn nhăn mặt – một vũ trụ khác. Một hòn đá lăn – cũng là một vũ trụ khác nữa. Mỗi một vũ trụ này đến lượt nó sẽ sinh ra vô số vũ trụ khác với vô số những bản sao của bạn. Ở một phiên bản, bạn vẫn đang đọc cuốn sách này, trong khi ở một phiên bản khác, bạn quyết định đi mua cà phê và rốt cuộc lại tìm thấy một cuốn sách khác làm thay đổi cuộc đời bạn và biến bạn trở thành vị Tổng thống tiếp theo của Hoa Kỳ. Chỉ một thay đổi nhỏ xíu như vậy thôi cũng dẫn đến những con đường tương ứng với hai vũ trụ khác nhau.   

Mặc dù lý thuyết đa vũ trụ nghe có vẻ hơi cao siêu, thì ý tưởng ở đây lại là một hình ảnh thị giác rất có giá trị để mô tả sự tác động của những thay đổi nhỏ. Khi nhân lên những tác động sâu rộng của bất kỳ một thay đổi nhỏ nào với tần suất mà những thay đổi như vậy có thể xảy ra, và mọi chuyện trở nên quá đỗi phức tạp để có thể hình dung, chứ đừng nói gì đến kiểm soát.  

Những nỗ lực của chúng ta để kiểm soát dòng chảy bất tận của sự thay đổi luôn khiến chúng ta thất vọng. Bất kể ta có cố gắng bao nhiêu, thì kỳ vọng của chúng ta đều sẽ không được thỏa mãn khi mà một thay đổi bất kỳ sẽ dẫn đến một loạt những sự kiện bất ngờ, không kiểm soát được. Và ta lại càng cố gắng nhiều hơn nữa, mà chẳng ích gì.  

 

chương 11.1

 

Chúng ta không để ý thấy sự điên rồ này thực sự là gì. Ta chỉ cảm thấy kiệt sức và băn khoăn rằng tại sao cuộc đời lại cứ mãi là một cuộc chiến như vậy. Ta không nhận ra rằng chúng ta mới chính là kẻ khiến cuộc đời trở nên khó khăn hơn so với mức cần thiết.