FB_IMG_1511392870193

 

CHƯƠNG 3 (tiếp)

Bộ não

 

Được thiết lập bởi 200 tỷ neuron với hàng trăm tỷ kết nối giữa chúng, bộ não cho đến nay là bộ máy phức tạp nhất trên trái đất này. Nếu như bạn xem mỗi một neuron như một chiếc máy vi tính nhỏ, thì bộ não của bạn sẽ có số neuron nhiều gấp ba mươi lần so với tổng số các máy vi tính và thiết bị điển tử tạo nên toàn bộ hệ thống Internet của chúng ta[1]. Nó kết nối các giác quan của bạn và kiểm soát các chức năng cơ, chuyển động, hoạt động, và phản ứng. Nó có khả năng phân tích phức tạp, tính toán toán học, và logic, nhưng đồng thời nó cũng tạo ra sự tiêu cực như là tiếng nói liên miên không dứt mà ngăn trở bạn khỏi niềm hạnh phúc. Bộ não chính là thứ công cụ quý giá nhất được ban tặng cho chúng ta. Thật không may, chúng ta không có trong tay mình cuốn cẩm nang hướng dẫn sử dụng, và hiếm có ai lại có thể thực sự học được cách vận dụng nó một cách hiệu quả.

Cứ thử tưởng tượng mà xem sẽ lãng phí ra sao nếu như bạn được đưa cho một chiếc xe hơi thể thao có tốc độ nhanh nhất trên thế giới này và thứ duy nhất mà bạn sử dụng trong chiếc xe hơi đó là hệ thống âm thanh. Hay là một ngày nọ bạn lái nó trên một con đường làng, và nó bị sụp ổ voi vì con đường đó không được thiết kế để dành cho loại xe này. Hoặc, tệ hơn nữa, nếu như bạn chưa từng được huấn luyện làm một tay đua chuyên nghiệp và bạn lái nó như một kẻ điên, vậy thì rất có thể bạn sẽ tự làm bản thân và mọi người xung quanh bị thương cũng nên.   

Chúng ta đều phạm phải cả ba lỗi trên khi sử dụng bộ não của mình. Chúng ta sử dụng nó vì những lý do sai lầm; chúng ta không tận dụng được những khả năng tốt nhất của nó; và chúng ta cho phép nó vượt khỏi tầm kiểm soát bằng những suy nghĩ của mình – cho phép nó huỷ hoại cuộc đời của chúng ta và của những người khác. Chúng ta hoàn toàn có thể làm tốt hơn thế này nhiều, nhưng trước hết ta cần hiểu rõ việc tại sao chúng ta lại vận dụng bộ não của mình theo cái cách mà chúng ta vẫn làm.

Để nắm bắt được lý do tại sao cỗ máy phức tạp này lại nhiều lời thế, chúng ta hãy quay ngược thời gian về cái thời điểm mà nó không hề lên tiếng và thử quan sát một đứa trẻ mới chào đời xem sao. Trước khi học ngữ nghĩa của các từ, bộ não của chúng ta hoàn toàn im lặng. Chúng ta chỉ việc nằm đó và quan sát và tương tác với thế giới này. Khi ta lớn hơn, chúng ta bắt đầu nhận thấy rằng cha mẹ mình luôn bận rộn với việc sử dụng các từ ngữ để truyền tải thông điệp của họ: cái bình, thức ăn, tã bỉm, đi tắm. Chúng ta được ngợi khen khi ta nhắc lại những từ đó, vì vậy mà ta phát triển kỹ năng gọi mọi vật bằng cái tên của nó, ngay cả khi không có ai ở đó mà nghe ta nói. Từ ngữ trở thành phương thức duy nhất để hiểu và truyền tải kiến thức của chúng ta. Chúng ta bắt đầu thuật lại những gì mà ta quan sát được nhằm giúp ta hiểu được mọi thứ. Hồi còn ẵm ngửa, chúng ta làm điều đó một cách ồn ã; và rồi, khi mà điều này trở nên khó xử về mặt xã hội, chúng ta bắt đầu chuyển tiếng nói ấy vào bên trong. Kể từ đó, tiếng nói này không hề ngừng lại.  

Vào những năm 1930, nhà tâm lý học người Nga Lev Vygotsky[2] đã quan sát cuộc đối thoại nội tâm đi kèm với các chuyển động nhỏ trong thanh quản. Dựa vào đó, ông cho rằng đối thoại nội tâm được phát triển dựa trên việc tiếp thu tiếng nói từ bên ngoài. Vào những năm 1990, các nhà thần kinh học đã xác nhận sự chính xác của quan sát này; họ sử dụng ảnh học thần kinh để chứng minh rằng những khu vực của não bộ như là cuộn não trán dưới bên trái, sẽ hoạt động khi chúng ta nói ra tiếng, và cũng đồng thời hoạt động khi ta tự thoại. Tiếng nói đó trong đầu bạn thực sự là bộ não bạn đang lên tiếng, ngay cả khi bạn là người duy nhất nghe thấy nó.   

 

[1] Gartner, “Gartner Says 6.4 Billion Connected ‘Things’ Will Be in Use in 2016, Up 30 Percent from 2015,” press release, November 10, 2015, http://www.gartner.com/newsroom/id/3165317.

[2] Lev Semyonovich Vygotsky (tiếng Nga: Лев Семёнович Вы́готский hoặc Выго́тский, tên khai sinh Лев Симхович Выгодский Lev Simkhovich Vygodsky, 17/11/1896 – 11/6/1934) là một nhà tâm lý học Liên Xô, người sáng lập một lý thuyết về phát triển văn hóa và sinh học-xã hội của con người. Lý thuyết này thường được gọi là tâm lý học văn hóa-lịch sử.

Các tác phẩm chính của Vygotsky liên quan đến tâm lý học phát triển, ông đã đề xuất một lý thuyết về sự phát triển của các chức năng nhận thức cao hơn ở trẻ em, tại đó lý luận nổi bật thông qua các hoạt động thiết thực trong một môi trường xã hội. Trong giai đoạn đầu của sự nghiệp của mình, ông lập luận rằng sự phát triển của lý luận đã được cân đối bởi các dấu hiệu và biểu tượng, và do đó phụ thuộc vào tập quán văn hóa và ngôn ngữ cũng như về quá trình nhận thức phổ quát.

Advertisements