FB_IMG_1490420515275

 

 

CHƯƠNG 1 (hết)

Đau Đớn So với Đau Khổ

 

Bởi vì Danh sách Hạnh phúc của chúng ta gần như toàn là những điều vô cùng thông thường, có vô số khoảnh khắc thật quá đỗi bình thường, cuộc sống thường nhật không phải là điều mà chúng ta thật sự ưa thích. Ngay cả với những đứa trẻ, mô hình hạnh phúc mặc định của chúng ta, cũng có nhiều điều khiến cho chúng khó chịu: tã ướt, bị bỏ lại một mình quá lâu, bị đói, không ngủ đủ. Những thời điểm không dễ chịu này có thể chỉ diễn ra trong chốc lát, nhưng chúng tồn tại vì một mục đích quan trọng và thực tế. Sự khó chịu do cái tã ướt gây ra làm đứa trẻ bật khóc, và khiến cho bố hoặc mẹ nó hay người bảo mẫu phải thay tã, điều này có nghĩa là vấn đề sẽ được giải quyết trước khi nó gây mẩn ngứa. Ngay sau khi sự khó chịu tức thì biến mất, đứa trẻ lại quay về với trạng thái hạnh phúc.

Cũng tương tự như thế, hầu hết những sự khó chịu trong cuộc sống thường ngày của người lớn không những chỉ mang tính tạm thời thôi đâu mà còn rất hữu ích nữa. Cơn đói xuất hiện nhắc nhở bạn cần phải ăn. Sự khó chịu của việc ngủ không đủ giấc nhắc bạn cần phải lên giường nghỉ ngơi. Việc bị gai đâm vào tay khiến bạn rút tay lại, và cơn đau của mắt cá chân bị bong gân khiến bạn không thể tiếp tục hoạt động cho tới khi cái chân lành lại. Ngay cả những cơn đau nghiêm trọng trên cơ thể cũng tồn tại như một thứ thông điệp quan trọng giữa hệ thống thần kinh của bạn với môi trường xung quanh của chúng ta. Thiếu đi những cơn đau giúp cho ta nhận biết được sự nguy hiểm, chúng ta sẽ tình cờ làm tất cả những việc gây thương tổn cho chính mình, và ta cũng sẽ chẳng thể nào mà tồn tại được.

 

Hãy nhớ: Dù chúng ta có chán ghét chúng ra sao, thì những nỗi đau và sự khó chịu trong đời sống vẫn vô cùng hữu ích!

 

Nhưng đúng thật là, ta bị thương tổn – rồi ta sẽ bình phục. Bạn làm bỏng tay mình, bạn chườm nó với vài viên đá lạnh, và thế là bạn không còn mấy đau đớn nữa. Một khi các mô tự nó tái tạo và sự nóng cháy và bỏng rát cũng biến mất, cơn đau đã thực hiện được mục đích của chính nó. Bộ não không còn cảm thấy cần phải bảo vệ phần cơ thể bị thương nữa, vì thế nó loại bỏ các tín hiệu, và ‘tạm biệt’ cơn đau. Đó là lý do vì sao mà, tuy chịu đựng một chấn thương nghiêm trọng hay một tình trạng bệnh tật mãn tính, nhưng nỗi đau đớn về mặt thể xác thường không phải là một trở ngại trước hạnh phúc

 

Có thể điều này sẽ ít hiển nhiên hơn, nhưng nỗi đau tinh thần trong cuộc sống thường nhật cũng có nét tương đồng như vậy và nó cũng ảnh hưởng tới chức năng sinh tồn của chúng ta. Việc bị bỏ rơi quá lâu có thể sẽ nguy hiểm cho một đứa trẻ, do vậy thời gian ở một mình kéo dài sẽ trở nên đáng sợ đối với đứa bé và bé sẽ khóc để gọi người chăm sóc đến. Với những người lớn, cảm giác đau đớn của việc ở một mình, mà cũng còn được biết đến như là sự cô đơn, là những dấu hiệu cho thấy rằng có lẽ chúng ta cần thay đổi cách sống của mình, để trở nên cởi mở và cố gắng hoà nhập hơn. Cảm giác đau đớn của nỗi lo lắng có thể sẽ khiến ta nghiêm túc chuẩn bị cho những kỳ sát hạch và bài thuyết trình sắp tới. Cảm giác tội lỗi hay xấu hổ sẽ khiến ta nói lời xin lỗi và thay đổi, do đó có thể hàn gắn những mối quan hệ xã hội quan trọng.    

Khi mà bạn đối mặt với sự khó chịu về tâm lý, bạn sẽ cảm thấy bị thương tổn trong vài phút, vài giờ, hoặc vài ngày, phụ thuộc vào mức độ của trải nghiệm. Nhưng một khi bạn thôi không nghĩ về nó nữa, thì cảm giác bị tổn thương ấy sẽ biến mất. Một khi cảm giác ấy đã qua và kí ức tan biến, bạn có thể thừa nhận và chấp nhận những gì mà bạn đã trải qua, rút ra bài học cho chính mình từ đó, và tiếp tục tiến về phía trước. Một khi nỗi đau không còn cần thiết nữa, thì tự nó sẽ biến mất.   

Nhưng điều này không hề đúng với sự chịu đựng.

Khi ta để mặc nó đó, thì nỗi đau tinh thần, ngay cả là điều tầm thường nhất, cũng có khả năng tồn tại dai dẳng hay xuất hiện trở lại hết lần này đến lần khác, trong khi trí tưởng tượng của ta không ngừng vẽ ra nguyên do của nỗi đau. Khi mà chúng ta lựa chọn để cho điều đó xảy ra, đó là khi chúng ta viết lại sự thiết lập mặc định về hạnh phúc của mình và cài đặt chế độ ưu tiên cho sự chịu đựng không cần thiết.   

Sự mạnh mẽ của trí tưởng tượng cũng cho phép chúng ta phóng đại sự chịu đựng, nếu như mà chúng ta lựa chọn như vậy, để lảng tránh nỗi đau giả tạo của mình: “Mình đúng là một tên ngốc khi làm tổn thương bạn mình. Mình chẳng làm được cái gì cho nên hồn cả. Mình xứng đáng để bị trừng phạt và đau khổ.” Cái bẫy tự thoại ngày một lớn lên sẽ chỉ dẫn đến sự dày vò ngày càng sâu và dai dẳng hơn bằng việc kéo dài câu chuyện cho tới khi nó làm cho chúng ta đau khổ. Nhưng thực ra, sự khổ sở mà ta cảm thấy sau đó không phải là sản phẩm của thế giới xung quanh chúng ta – mà là điều đã tồn tại từ trước trong khi chúng ta tiếp tục tự dằn vặt mình. Đó là sản phẩm của bộ não chúng ta. Vì thế:

Hãy nhớ: Chúng ta để cho sự dằn vặt của mình tồn tại dai dẳng như một cách tự tạo ra nỗi đau.

Mọi suy nghĩ trên thế gian này, cho tới khi biến thành hành động, không thể ảnh hưởng tới thực tại của cuộc sống chúng ta. Nó không thể thay đổi các sự kiện được. Nó chỉ có thể tác động tới tâm trí chúng ta, dưới dạng thức của những sự dằn vặt và u uất không cần thiết. Việc dự đoán những điều khủng khiếp sẽ diễn ra trong tương lai hay tư lự về những khoảng khắc tồi tệ trong quá khứ đều là không cần thiết, không hiệu quả và không phải là không thể tránh được trong việc trải nghiệm những nỗi đau của cuộc sống hàng ngày. Sự mở rộng kéo dài nỗi đau đớn này quả thực là một lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống vận hành của chúng ta bởi vì:   

 

Hãy nhớ: Sự dằn vặt không hề mang tới một lợi ích nào cả. Không hề!

 

Điều thú vị ở đây là, cũng như việc chúng ta có khả năng tham dự vào nỗi đau khổ của chúng ta một cách có chủ đích, chúng ta cũng có cả khả năng tìm ra và khắc phục lỗ hổng trong hệ thống tổn thương của chính mình nếu như ta dành tâm trí vào đó. Nhưng ta lại không thường lựa chọn làm điều này.

Hãy thử tưởng tượng rằng bạn cần chồng răng và vị nha sĩ đưa ra cho bạn các lựa chọn (a) quy trình tiêu chuẩn cần đến một vài ngày để hồi phục hoặc là (b) một cách chồng răng khác với vài ngày chịu đau nữa. Vậy thì tại sao bạn lại chọn phương án (b) cơ chứ?

Thật buồn khi phải nói ra điều này, hàng ngày, hàng triệu người chỉ đang làm điều này mà thôi: họ hăng hái lựa chọn việc chồng răng với cơn đau được gia hạn. Điều này bắt đầu diễn ra khi mà bạn chấp nhận cái suy nghĩ lướt qua trong đầu mình như là một sự thật tuyệt đối. Bạn càng nấn ná với cái suy nghĩ ấy, thì bạn càng duy trì nỗi đau thêm dài lâu.

Vào cái ngày mà con trai yêu quý của tôi ra đi, mọi thứ đều chìm trong tăm tối. Tôi cảm thấy như thể tôi được quyền để đau khổ suốt phần còn lại của đời mình, rằng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đóng cửa phòng mình lại và chết dần chết mòn. Thực ra, tôi đã được trao cho hai lựa chọn: (a) tôi có thể chọn đau khổ suốt cả phần còn lại của đời mình và điều ấy cũng sẽ không mang Ali trở lại, hoặc (b) tôi có thể lựa chọn cảm thấy đau khổ nhưng ngăn chặn những suy nghĩ đau đớn kia, làm tất cả những gì mà tôi có thể nhằm vinh danh những hồi ức về thằng bé, và điều đó cũng vẫn không thể mang Ali trở lại – dù vậy nó cũng khiến cho thế giới này trở nên dễ chịu hơn một chút. Hai lựa chọn. Bạn sẽ chọn gì đây?

Tôi thì chọn (b).

 

Xin đừng hiểu sai ý tôi. Tôi nhớ thương Ali đến từng phút giây mỗi ngày. Tôi nhớ đến nụ cười của thằng bé và cả cái ôm ấm áp của con nữa vào mỗi khi mà tôi cảm thấy mình cần đến chúng nhất. Nỗi đau này là rất thật, và tôi cũng mong rằng nó sẽ tồn tại mãi. Nhưng tôi không chịu được nó. Tôi không có được cái suy nghĩ dằn vặt triền miên trong đầu mình nhằm cường điệu nó lên. Tôi không hề nguyền rủa cuộc đời và hành động như thể mình là một nạn nhân. Tôi không cảm thấy rằng mình bị cuộc đời bội bạc. Tôi không hề cảm thấy căm ghét hay oán giận bệnh viện hay các bác sĩ, và tôi không hề buộc tội bản thân vì đã lái xe đưa thằng bé đến đó. Những suy nghĩ như vậy chẳng mang lại được điều gì hết cả. Tôi lựa chọn việc không dằn vặt. Và điều đó giúp tôi nhìn nhận cuộc đời khách quan hơn và tiến về phía trước một cách tích cực, và gửi tới Ali những lời chúc yêu thương của mình và giữ mãi những hồi ức tràn đầy hạnh phúc về thằng bé khi nó còn tại thế.  

 

Liệu bạn đã bao giờ phải đưa ra lựa chọn như thế trong những thời điểm khó khăn chưa? Cứ cho là bạn đã từng và điều này rất dễ xảy ra đi, liệu bạn có đưa ra lựa chọn nhằm ngăn chặn sự đau khổ của bản thân hay không? Tôi nhận ra rằng bạn có thể cũng phải chịu đựng những khó khăn không tài nào chịu nổi trong đời mình, nỗi đau của việc mất đi người thân, bệnh tật, hay túng thiếu. Nhưng làm ơn đừng để cho những ý nghĩ ấy thuyết phục bạn rằng bạn sinh ra là để chịu đau khổ, rằng bạn không xứng đáng để được hạnh phúc. 

 

Hãy nhớ: Hạnh phúc bắt đầu từ một sự lựa chọn có chủ đích.

 

Cuộc đời không hề chơi trò mèo vờn chuột đối với chúng ta; chẳng qua là đời sống có gian nan đôi chút. Nhưng ngay cả là vậy đi chăng nữa, chúng ta vẫn luôn được trao cho hai lựa chọn: hoặc là làm những gì tốt nhất trong khả năng của mình, chấp nhận nỗi đau, và từ bỏ sự dằn vặt; hoặc là chịu dằn vặt. Dù lựa chọn của bạn có là gì đi chăng nữa, thì cuộc đời vẫn cứ đầy khó khăn như vậy thôi.  

 

Bạn hãy ghi nhớ lấy điều này. Bạn biết rõ mình cần phải làm . Và bây giờ tôi sẽ chỉ cho bạn thấy cách làm điều đó ra sao.

 

 

 

 

Advertisements