Trần Vàng Sao. Bài Thơ Của Một Người Yêu Nước Mình. và Người Đàn Ông Bốn Mươi Ba Tuổi Nói Về Mình

BÀI THƠ CỦA MỘT NGƯỜI YÊU NƯỚC MÌNH

Tháng Tư

Image

nhà thơ Trần Vàng Sao

Buổi sáng tôi mặc áo đi giày ra đứng ngoài đường

Gió thổi những bông mía trắng trên sông

Mùi tóc thơm còn thơm múa lùa qua

Bầy chim sẻ đậu trước sân nhà

Những đứa trẻ đứng nhìn ngấp nghé

 

Tôi yêu đất nước này như thế

Mỗi buổi mai

Bầy chim sẻ ngoài sân

Gió mát và trong

Đường đầy những cỏ may và muộng chuộng

 

Tôi vẫn sống

vẫn ăn

vẫn thở

như mọi người

đôi khi chợt nhớ một tiếng cười lạ

một câu ca dao buồn có hoa bưởi hoa ngâu

một vết bùn khô trên mặt đá

không có ai chia tay

cũng nhớ tiếng còi tàu

 

Mẹ tôi thức khuya dậy sớm

năm nay ngoài năm mươi tuổi

chồng chết đã mười mấy năm

thưở tôi mới đọc được i tờ

mẹ thương tôi mẹ vẫn tảo tần

nước sông gạo chợ

 

nhà hai buổi nhà không khi nào vắng người đòi nợ

sống qua ngày nên phải nghiến răng

cũng không vui nên mẹ ít khi cười

những buổi trưa buổi tối

ngồi một mình hay khóc

vẫn thở dài ma không nói ra

thương con không cha

hẩm hiu côi cút

 

tôi yêu đất nước này xót xa

mẹ tôi nuôi tôi mười mấy năm không lấy chồng

thương tôi nên ở góa nuôi tôi

những đứa nhà giàu hàng ngày chửi bới

chúng cho mẹ con tôi áo quần tiền bạc như cho một đứa hủi

ngày kị cha họ hàng thân thích không ai tới

 

thắp ba cây hương

và mấy bông hải đường

mẹ tôi khóc thút thít

cầu cha tôi phù hộ tôi nên người

con nó còn nhỏ dại

trí chưa khôn chân chưa vững vàng bước đi

tôi một mình nuôi nó có kể chi mưa nắng

 

tôi yêu đất nước này cay đắng

những đêm dài thắp đuốc đi đêm

quen thân rồi không ai còn nhớ tên

dĩ vãng đè trên lưng thấm nặng

áo mồ hôi những buổi chợ về

đời cúi thấp

giành từng lon gạo mốc

từng cọng rau, hột muối

vui sao khi còn bữa đói bữa no

mẹ thương con nên cách trở sông đò

hàng gánh nặng phải qua cầu xuống dốc

đêm nào mẹ cũng khóc

đêm nào mẹ cũng khấn thầm

mong con khôn lớn cất mặt với đời

 

tôi yêu đất nước này khôn nguôi

tôi yêu mẹ tôi áo rách

chẳng khi nào nhớ tuổi mình bao nhiêu

 

Tôi bước đi

mưa mỗi lúc một to

sao hôm nay lòng thấy chật

như buổi sáng mùa đông chưa có mặt trời mọc

con sông dài nằm nhớ những chặng rừng đi qua

nỗi mệt mỏi, rưng rưng từng con nước

chim đậu trên cành chim không hót

khoảng vắng mùa thu ngủ trên cỏ may

 

tôi yêu đất nước này những buổi ban mai

không ai cười không tiếng hát trẻ con

đá đất cỏ cây ơi

lòng vẫn thương mẹ, nhớ cha

ăn quán nằm cầu

hai hàng nước mắt chảy ra

mỗi đêm cầu trời khấn Phật cho tai qua nạn khỏi

ngày mai mua may bán đắt

 

tôi yêu đất nước này áo rách

căn nhà dột phên không ngăn nổi gió

vẫn yêu nhau trong từng hơi thở

lòng vẫn thương cây nhớ cội hoài

thắp đèn đêm ngồi đợi mặt trời mai

 

tôi yêu đất nước này như thế

như yêu cây cỏ trong vườn

như yêu mẹ tôi chịu khó chịu thương

nuôi tôi thành người hôm nay

yêu một giọng hát hay

có bài mái đẩy thơm hoa dại

có sau câu vọng cổ chứa chan

có ba ông táo thờ trong bếp

và tuổi thơ buồn như giọt nước trong lá sen

 

tôi yêu đất nước này và tôi yêu em

thuở tóc kẹp tuổi ngoan học trò

áo trắng và chùm hoa phượng đỏ

trong bước chân chim sẻ

ngồi học bài và gọi nhỏ tên tôi

hay nói chuyện huyên thuyên

chuyện trên trời và dưới đất rất lạ

chuyện bông hoa mọc mình trên đá

cứ hay cười mà không biết có người buồn

 

sáng hôm nay gió lạnh vẫn còn

khi xa nhà vẫn muốn ngoái lại

ngó cây cam cây cải

thương mẹ già như chuối ba hương

em chưa buồn

vì chưa rách áo

 

tôi yêu đất nước này rau cháo

bốn ngàn năm cuốc bẫm cày sâu

áo đứt nút qua cầu gió bay

tuổi thơ em hãy giữ cho ngoan

 

tôi yêu đất nước này lầm than

mẹ đốt củi trên rừng và cha làm cá ngoài biển

ăn ràu rìu, rau éo, rau trai

nuôi lớn người từ ngày mở đất

bốn ngàn năm nằm gai nếm mật

một tấc lòng cũng trứng Âu Cơ

một tiếng nói cũng đầy hồn Thánh Gióng

 

Tôi đi hết một ngày

gặp toàn người lạ

chưa ai biết chưa ai quen

không biết tuổi không biết tên

cùng sống chung trên trái đất

cùng nỗi đau chia cắt Bắc Nam

cùng có chung tên gọi Việt Nam

mang vết thương chảy máu ngoài tim

cùng nhức nhối với người chết oan ức

đấm ngực giân hờn tức tối

cùng anh em cất cao tiếng nói

bản tuyên ngôn mười bốn triệu người đòi độc lập tự do

bữa ăn nào cũng phải được no

mùa lạnh phải có áo ấm

được ca hát, nói cười, yêu đương không ai cấm

được thờ cúng những người mình tôn kính

hai mươi năm cuộc đời chưa khi nào định

 

Tôi trở về căn nhà nhỏ

đèn thắp ngọn lù mù

gió thổi trong lá cây xào xạc

vườn đêm thật mát

bát canh rau dền có ớt chìa vôi

bên hàng xóm có tiếng trẻ con khóc

mẹ bồng con lên non ngồi cầu Ái Tử

 

đất nước hôm nay đã thấm hòn người

ve sắp kêu mùa hạ

nên không còn mấy thu

đất nước này còn chua xót

nên trông ngày thống nhất

cho bên kia không gọi bên này là người miền Nam

cho bên này không gọi bên kia là người miền Bắc

lòng vui hôm nay không thấy chật

 

tôi yêu đất nước này chân thật

như yêu căn nhà nhỏ có mẹ của tôi

như yêu em nụ hôn ngọt trên môi

và yêu tôi đã biết làm người

cứ trông đất nước mình thống nhất

Trần Vàng Sao, tên thật là Trần Đính. Sinh ngày 12/12/1942. Tháng 12 năm 1967, ông viết “Bài Thơ Của Một Người Yêu Nước Mình” khi đất nước còn hai miền chia cắt. Vưà lặp lại hòa bình thì ông bị bắt mà chẳng ai biết vì lý do gì. Cuốn hồi ký “Tôi Bị Bắt” của ông chưa bao giờ được xuất hiện một cách chính thức mà nó lặng lẽ đến với một số rất ít công chúng, trong đó có những người quan tâm đến ông, còn những người khác thì tò mò muốn biết một câu chuyện kể khác về quá khứ và về cái giai đoạn gian lao mà đất nước đã trải qua. Việc đọc một cuốn hồi ký hay một tác phẩm thơ và có đánh giá như thế nào là tùy vào cảm nhận riêng của mỗi một con người. Chỉ có điều, khi đọc bài thơ “Bài Thơ Của Một Người Yêu Nước Mình” và câu chuyện ông kể lại trong cuốn “Tôi Bị Bắt” thì người ta chỉ cảm thấy một nỗi đắng cay và chua xót.

Năm 1988, ông đăng trên tạp chí Sông Hương bài thơ Người Đàn Ông Bốn Mươi Ba Tuổi Nói Về Mình. Và từ đấy ông không còn dám in thơ nữa.

NGƯỜI ĐÀN ÔNG BỐN MƯƠI BA TUỔI NÓI VỀ MÌNH

 1.
tôi tuổi tỵ
năm nay bốn mươi ba tuổi
thường không có một đồng trong túi
buổi sáng buổi chiều
thứ hai thứ ba thứ bảy chủ nhật
trong nhà ngoài sân với hai đứa con
cây cà cây ớt
con chó con mèo
cái đầu gãy cái tay gãy của con búp bê
cọng cỏ ngọn lá vú sữa khô
thúng mủng chai chén sách vở quần áo mũ nón cuốc rựa trên ghế dưới bàn
hai ba ngày một tuần một tháng có khi không đi đâu hết
một hai ba giờ sáng thức dậy ngồi vác mặt ngó trời nghe chó sủa
miếng nước trà mốc nguội có mùi bông lài rát cổ
cũng không có chi phiền
vấn một điếu thuốc hút
hai ba lần tắt đỏ
rồi nửa chừng rách giấy
bạn bè gặp nhau
cho uống một ly cà phê
một lần
qua hai lần phải tránh
không phải ai cũng nghĩ như mình
nhiều đứa vui gặp nhau cho năm ba đồng một chục
đưa tay cầm lấy
miệng nói không được

2.
tôi thấy tôi như người tù được thả rông
lang thang giữa đường giữa phố
nhìn hết mọi người
xem mình lâu ngày mặt mũi có khác người không
tôi đi lui
tôi đi tới
phố phường đông chật
tiếng cười tiếng la tiếng nói tiếng xe cộ
chẳng có ai quen thử nói chào tôi một tiếng
tôi đưa hai tay lên đầu vuốt tóc
lấy chân hất một hòn đá
cúi xuống nhìn mấy bao thuốc không bên lề đường
rồi đi về
qua cầu dép sút một quai
tôi không muốn nhớ gì hết

3.
tôi ngồi trên hòn đá trước nhà
buổi chiều không có một con chim đậu trên cây
đám trẻ con chia phe bắn nhau cười la ngoài sân
đứa sống đứa chết cãi nhau ăn gian chửi thề
những người đi bán về nói chuyện to
hai đứa nhỏ nhà bên cạnh cầm đèn che miếng lá chuối
qua xin lửa hỏi tôi nấu cơm chưa
tôi cười lắc đầu muốn đi ngủ
trong gió có mùi rơm cháy
tôi không biết làm gì hết
tôi bỏ hai chân ra khỏi dép cho mát
đám trẻ con bỏ chơi chạy theo phá đàn trâu bò đi qua
tôi bước vào nhà mở rộng hai cánh cửa lớn thắp một cây đèn để lên bàn thờ
hai đứa con ra ngoài đường chờ mẹ chưa về
trời còn lâu mới tối
tôi đi gánh một đôi nước uống

4.
tôi sống yên ổn với những việc làm hàng ngày của mình
không định được ngày mai
có một đồng để mua cho con nửa cái bánh tráng hay hai cái kẹo gừng
có hai đồng cất dưới chân đèn trên bàn thờ lỡ khi hết dầu thắp tới bữa thiếu ruốc hết bột ngọt
mả cha cuộc đời quá vô hậu
cơm không có mà ăn
ngó lui ngó tới không biết thù ai
những thằng có thịt ăn thì chẳng bao giờ ỉa vất

5.
lâu ngày tôi thấy quen đi
như quen thân thể của mình
tiếng ho gà nửa đêm của những đứa bé chưa đầy hai tuổi
buổi chiều không có cơm ăn
những con ruồi ăn nước mũi khô trên má
    những đứa đau quan sát những con chuột
        chết lòi ruột ở bến xe đò
những tiếng cha mẹ vợ chồng anh em
    con cái chửi bới la hét trong bữa ăn
người điên ở trần đứng làm thinh
    giữa trời mưa ngoài chợ
những ngày hết gạo hết tiền hết củi
    muối sống không còn một hột của tôi
những trách canh rau khoai tháng năm không có bột ngọt
hai mắt tôi mở to
đầu tôi cúi thấp
miệng tôi há ra
những lá khoai nhám và rít mắc vài hột cơm
            dồn cứng chật cuống họng

nói thật lúc này tôi muốn được say rượu
họa may thấy một đồng thành ba bốn đồng

6.
nhiều khi tôi quá chán
chân tay rã rời
đầu óc đau nhức
không muốn làm gì hết
mấy đứa nhỏ chơi buôn bán bỏ đi đâu không biết
            để đất đá lá cây đầy nhà
tôi dựa cửa ngồi yên một chỗ
dụi mắt nghĩ hết chuyện này tới chuyện khác
nói chi tới những đứa đã chết trên rừng giữa phố
bạn bè có đứa giàu đứa nghèo
đứa ngụy đứa cách mạng
đứa của tiền ăn tiêu mấy không hết
đứa không có được một cái áo lành
đứa đi kinh tế mới ba bốn bảy tám năm
             trở về xách một cái bị lát
mặt cắt không có một hột máu
đứa đạp xe thồ ngồi vắt chân ăn củ sắn
            chờ khách ở bến xe
đứa vô tích sự ở nhà không có việc chi làm
có đứa râu tóc dài che kín mặt
có đứa tàn không nhớ mình tên chi
có đứa chịu không nổi dắt vợ con vào nam
            ăn chợ ngủ đường
mỗi lần gặp nhau mở to mắt cười hút một điếu thuốc
hết chuyện nói

hai đứa con đi chơi về cười nói
đứa nhỏ bắt tôi đánh trống
        cho nó làm ông địa múa thiên cẩu

7.
cái trống lon mặt ni lông và hai chiếc đũa tre
tôi đánh
múa đi các con
này đây cái nón gãy vành làm đầu thiên cẩu
và sợi dây chuối treo ngọn lá làm tiền
múa đi các con
cái bụng ông địa to tròn giơ lỗ rún gài nút áo không được
ông địa chống tay vỗ bụng ngửa mặt lên trời cười ha ha
tôi vỗ tay hoan hô
và không biết mình có nhớ ra được
        cái mặt ông địa không


Đọc thêm:

Bài viết về Trần Vàng Sao của nhà văn Nguyễn Quang Lập

Hồi ký «Tôi Bị Bắt»

//

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: